Porady

Odwodnienie dachu

Spływająca z dachu woda, powoduje zawilgocenie ścian zewnętrznych budynku. Gdy zaś gromadzi się wokół niego, wówczas powoduje zawilgocenie ścian piwnic i fundamentów. Aby tego uniknąć, stosuje się systemy odwodnienia dachu, które odprowadzają wodę z dala od domu.

prifil_odw.jpg

Systemy rynnowe
Podstawowymi elementami systemu orynnowania są rynny i ruryspustowe. Do ich mocowania służą określone akcesoria. Konieczne sąteż rury, które odprowadzą wodę opadową poza budynek - dokanalizacji deszczowej, rowów odsączających lub urządzenia do jejuzdatniania. Do zmiany kierunku przebiegu przeznaczone są narożnikiwewnętrzne lub zewnętrzne. Niekiedy zamiast rur spustowychinstalowane są łańcuchy, po których woda spływa do studzienkichłonnej. W miejscach, gdzie nie można zamocować rur spustowych, wodpływach rynien zakładane są tzw. rzygacze, kierujące strumieńwody z dala od ściany budynku.

Projekt odwodnienia musi być przygotowany dla konkretnegobudynku. Musi on bowiem uwzględnić m.in. wielkość połaci dachu, jejnachylenia oraz natężenie opadów w danym regionie. Dobór przekrojówrur spustowych jest uwarunkowany także sposobem ich rozmieszczeniana długości orynnowania. Najbardziej efektywne jest zamontowaniepośrodku długości dachu, jednak najczęściej umieszcza się je wnarożnikach połaci dachowej - po jednej lub po obu stronach.

Orientacyjnie przyjmuje się, że do odwodnienia 1m2 połaci dachuwystarczy 1cm2 przekroju poprzecznego rynny. Przy czym doodprowadzania wody z dachów płaskich wymagane są mniejsze przekrojerynien, niż w przypadku dachów stromych z licznymi załamaniamipłaszczyzny. Można jednak samemu w przybliżeniu oszacować, jakierynny i rury spustowe będą potrzebne w naszym domu. W tym celukonieczne jest wyliczenie tzw. efektywnej powierzchni dachu (EPD),na podstawie wzoru:


EPD=(B+H/2)xL

gdzie: B - szerokość rzutu poziomego połaci dachowej

H - wysokość dachu

L - długość połaci dachowej

Znając wartość EPD, możemy dobrać na podstawie kataloguproducenta systemu rynnowego przekrój rynny o odpowiedniejprzepustowości.


Materiały
Rynny i rury spustowe produkowane są z blachy stalowej ocynkowanej,tytanowo-cynkowej, aluminiowej, miedzianej oraz z tworzywsztucznych: PVC, polietylenu oraz laminatu epoksydowegowzmocnionego włóknem szklanym.
Ocynkowana blacha stalowa - w celu zwiększenia trwałości inadania koloru elementy są pokrywane powłokamidekoracyjno-ochronnymi z lakieru, plastizolu bądź poliestru. Nadalsą także produkowane "srebrne" rynny - najtańsze na rynku. Długośćjednego odcinka rynny może wynosić do 12 m. Materiał jest stabilnywymiarowo w zmiennych warunkach atmosferycznych, jednak małoodporny na uszkodzenia mechaniczne. Trwałość systemów stalowychszacuje się na 30-50 lat, jednak w dużym stopniu wpływają na niąwarunki atmosferyczne i zanieczyszczenie powietrza.
Miedź i tytan-cynk - są to najdroższe systemy orynnowania,jednak również najtrwalsze. W przypadku miedzi jest to aż ok. 150lat. Powierzchnia tego materiału może być fabrycznie patynowana,ocynkowana lub powleczona akrylem. Stosując orynnowanie miedziane,należy unikać jego bezpośredniego kontaktu z blachą stalową ialuminiową, bowiem spływająca z połaci woda będzie działałakorozyjnie. Również w tym przypadku długość jednego odcinka rynnymoże wynosić do 12 m.
Aluminium - elementy są pokrywane powłoką antykorozyjną iakrylem, lakierem lub poliestrem. Łączy się je na nity i uszczelniamiejsca połączeń silikonem. Długość pojedynczej rynny może wynosićdo 6 m. Niektórzy producenci oferują rynny w dowolnej długości,formowane bezpośrednio na budowie. Trwałość aluminiowegoorynnowania jest liczona na 70 lat i jesto ono odporne za sólzawartą w powietrzu oraz kwaśne deszcze.
PVC - do produkcji elementów orynnowania wykorzystywany jestnieplastyfikowany polichlorek winylu odporny na uszkodzeniamechaniczne i barwiony w masie na różne kolory. Rynny takie niewymagają konserwacji. Powstałe z czasem rysy można wypełnić pastąrenowacyjną.
Elementy systemów odwodnienia mogą być pokryte tlenkiem tytanu lubakrylem, co zwiększa ich odporność na działanie czynnikówatmosferycznych, zwłaszcza promieniowania UV i kwaśnych orazsłonych deszczy. Dzięki tym właściwościom rynny tworzywowe dobrzesprawdzają się w rejonach nadmorskich. Trwałość systemów z PVC jestobliczana na ok. 50 lat.
Najpopularniejszy jest przekrój półkolisty, produkowane są takżerynny półeliptyczne, trapezowe, kwadratowe oraz prostokątne - mogąbyć otwarte u góry lub niemal zamknięte. Wówczas w górnej częściznajduje się jedynie szczelina, do której spływa woda z połaci.Niektórzy producenci oferują rynny dwuwarstwowe, w którychwewnętrzna kształtka ma przekrój półkolisty, zewnętrzna zaśkwadratowy. Rury spustowe - najczęściej okrągłe lub kwadratowe -produkowane zazwyczaj w odcinkach o długości 3 m.


Jak montować

Elementy orynnowania ze stali łączy się za pośrednictwemzacisków lub poprzez lutowanie. Ze względu na dużą rozszerzalnośćcieplną blachy, rynny muszą być układane tak, aby możliwy był ichprzesuw w uchwytach.

Orynnowanie z tworzywa łączy się za pomocą łączników zaciskowychz uszczelkami z EPDM lub na klej. Ze względu na dużą rozszerzalnośćcieplną materiału, konieczne jest stosowanie elementówkompensacyjnych (złączek przesuwnych), zapobiegającychodkształceniu się rynien pod wpływem wysokiej temperatury.

Rynny należy układać ze spadkiem 0,5-3% (czyli maks. 3 mm/m.b.)w kierunku rury spustowej. Mocuje się je do okapu dachu za pomocąodpowiednio wygiętych płaskowników, tzw. rynajz, mocowanych wrozstawie 50-60 cm. Wewnętrzna krawędź rynny musi znajdować się 2,5cm poniżej linii przedłużenia połaci dachu, zaś zewnętrzna - 1cmniżej od wewnętrznej.
Skrajne końce rynien muszą być zakończone zaślepkami; do połączeniarynien i rur spustowych służą kolanka. Montuje się je także częstow dolnej części rury spustowej, aby odsunąć miejsce wypływu wody odściany domu.
Rury spustowe łączy się kielichowo, wciskając węższy koniec górnegoodcinka w kielich dolnego, i przytwierdza do ściany domu obejmamirozstawionymi co 2-3 m. Przekrój rury nie może być mniejszy niż 3/4przekroju rynny.
Wlot rury spustowej może być zabezpieczony sitkiem, które niedopuszcza do wpadania do jej wnętrza zanieczyszczeń. Usuwanie ichwymaga jednak dostania się na dach. Innym rozwiązaniem jest tzw.czyszczak, czyli prosty odcinek rury z drzwiczkami rewizyjnymi,umieszczany w dolnym odcinku rury spustowej, przed kolankiem. Możnaskorzystać z jeszcze jednego rozwiązania. Jest to siatka ztworzywa, którą mocuje się do wierzchu rynny. Dzięki niewielkiejwypukłości osuszone przez wiatr liście są zwiewane i niezmniejszają światła rynny.

Jest także sposób na niedopuszczenie do zamarzania wody wewnątrzrynny. Są nim przewody grzewcze, które w najtańszej wersji mająstałą moc cieplną, zaś termostat włącza napięcie, gdy temperaturaotoczenia spadnie poniżej 0°C. Bardziej ekonomiczne w użytkowaniusą tzw. samoregulujące przewody grzejne; ich moc jest dostosowywanado temperatury panującej na zewnątrz. Kiedy zaś przyjdzie wiosna,przewód sam się "wyłącza". Przeciętnie moc kabli grzewczych powinnawynosić ok. 20-30 W/m.b. rynny, co odpowiada poborowi mocy 500-1000W dla całego budynku.

Podsumowanie
Wybór systemu orynnowania nie jest wcale prostym zadaniem. Niewystarczy bowiem dopasować jego kolor do barwy połaci dachu, aprzekrój do wielkości spodziewanych opadów. Również w wyborzemateriału nie można posiłkować się wyłącznie względamiestetycznymi.
Ceny rynien z PVC i stali powlekanej są zbliżone, nawet dwukrotniedroższe są rynny tytanowo-cynkowe, zaś najdroższe - miedziane.
Na dachu silnie nasłonecznionym korzystniej będzie zainstalowaćrynny ze stali. Mają niewielką rozszerzalnością cieplną i są dośćodporne na promieniowanie UV, to zaś powoduje, że nie zmieni się zczasem kolor rynien. Elementy z tworzyw sztucznych, umieszczone odpołudniowej strony, mogą się tak nagrzać od słońca, że bardzo sięodkształcą i zmienią kolor. Jeśli w sąsiedztwie budynku rosnądrzewa, podczas silnych wiatrów gałęzie mogą uderzać w rynnę. Wtakiej sytuacji lepsze jest tworzywo - bardziej elastyczne iodporne na zarysowania. Rynnę stalową mogą uszkodzić nawetspadające szyszki czy gałęzie.
Na koszt orynnowania wpływ ma m.in. kształt dachu. Liczba połaci ikonieczność instalowania dodatkowych rynien przy lukarnach mogąznacznie podwyższyć koszt inwestycji.
I jeszcze jedna, istotna uwaga. Nie powinno się łączyć elementówstalowych z tworzywowymi a miedzi ze stalą. Różna rozszerzalnośćtermiczna materiałów może bowiem szybko spowodować rozszczelnienierynien, stal zaś wpływa na miedź korozyjnie. Dlatego najlepiej jestwybrać konkretny system, którego elementy są wykonane z tego samegomateriału.