Tematy miesiąca

Na co zwrócić uwagę kupując papę?

Mamy obecnie na rynku wszelką obfitość materiałów budowlanych. Dawno skończyły się czasy, w których Klient mógł za swoje ciężko zarobione pieniądze kupić jeden rodzaj cegły, typowe okna i przysłowiową rolkę papy. W obecnych czasach, nie ma problemu z zakupem, dziś mamy nieco inny problem, wynikający z obfitości przeróżnych materiałów na rynku - jaki rodzaj materiału kupić, aby był najbardziej odpowiedni do przewidywanego zastosowania?

Na co zwrócić uwagę kupując papę?

Mamy obecnie na rynku wszelką obfitośćmateriałów budowlanych. Dawno skończyły się czasy, w których Klientmógł za swoje ciężko zarobione pieniądze kupić jeden rodzaj cegły,typowe okna i przysłowiową rolkę papy. W obecnych czasach nie maproblemu z zakupem, dziś mamy nieco inny problem wynikający zobfitości przeróżnych materiałów na rynku: jaki rodzaj materiałukupić aby był najbardziej odpowiedni do przewidywanegozastosowania?

Taka obfitość różnorodnych materiałów od latistnieje w branży hydroizolacyjnych materiałów bitumicznychrolowanych czyli po prostu w branży wyrobów papowych. Dośćpowiedzieć, że np. znany koncern międzynarodowy od lat obecny wPolsce ma w swojej ofercie ok. 2000 (!) różnorodnych produktówpapowych. Jak w tej obfitości wybrać najlepszy produkt dla siebienie pisząc wcześniej habilitacji w powyższym temacie?

Rzecz nie jest zbyt skomplikowana. Wystarczypoznać podstawowe zasady jakimi należy się kierować wybierającmateriały hydroizolacyjne na swój dach oraz poznać podstawowewłaściwości materiałów, z których zbudowane są papy: właściwościasfaltu i osnowy.

W branży hydroizolacyjnych rolowanych materiałówbitumicznych mamy w zasadzie dwie duże grupy produktów różniącychsię od siebie właściwościami i co za tym idzie oczywiście ceną.
Pierwsza grupa to papy wyprodukowane z asfaltu tradycyjnego(oksydowane). Ten rodzaj materiału jest stosunkowo tani i od latstosowany w budownictwie. Niestety posiada sporo ograniczeń.Poniżej temperatury +5oC nie można wykonywać zabezpieczeńhydroizolacyjnych z pap oksydowanych z uwagi na dużą ich sztywnośćw niskich temperaturach. W temperaturze 0oC asfalt oksydowanyzachowuje się właściwie jak ciało stałe: po przyłożeniu siły trwalesię odkształca czyli pęka. Z kolei powyżej +70 0C zaczyna sięuplastyczniać i może spływać z dachów o dużych kątach nachylenia.Poza tym asfalt oksydowany jest nieodporny na promieniowanie UVczyli słoneczne i jest to niestety czynnik najbardziejdestrukcyjnie wpływający na starzenie się pap oksydowanych nadachach. Stąd też konieczność konserwacji pokryć papowych ztradycyjnych asfaltów za pomocą wszelkiego rodzaju masdyspersyjnych czy też mas na rozpuszczalnikach organicznych czy wostateczności czystym lepikiem na gorąco. Nie trzeba już chybadodawać, że papy tradycyjne mogą być układane w zasadzie tylko wokresie letnim czyli kiedy temperatury zewnętrzne są na tylewysokie, że umożliwiają bezproblemowe układanie pap na dachu. Wgrupie pap oksydowanych mogą być zarówno papy klejone do podłoża zapomocą lepiku na gorąco bądź na zimno (P64/1200, W 400/1200,P333/1100) jak i papy zgrzewalne (HYDROBIT V60 S42H, GLASBIT G200S42H itd.) Cena tych pap na rynku kształtuje się na poziomie od 2-4zł za papy klejone lepikiem i od 5-9 zł za papy zgrzewalne.Gwarancje na tego rodzaju wyroby nie przekraczają 5 lat.

Druga grupa wyrobów papowych to wyrobymodyfikowane. Nie wglębiając się w zawiłości składu chemicznegochodzi tutaj o dodanie do asfaltu oksydowanego pewnej ilościmodyfikatora - substancji polimerowej (elastomeru SBS, bądżplastomeru APP). Dzięki dodaniu modyfikatora zmieniają się dośćzasadniczo właściwości asfaltu. Papy takie są nieporównaniebardziej giętkie w niskich temperaturach. Można je układać nadachach nawet w temperaturze -50oC i z kolei wytrzymują przez 2godziny oddziaływanie wysokich temperatur rzędu 100oC - nie ma wtym wypadku mowy o ewentualnym ściekaniu asfaltu modyfikowanego zdachu nawet najbardziej nachylonego. Układanie pap modyfikowanychmożliwe jest bez mała przez okres całego roku, również w miesiącachzimowych. Asfalt modyfikowany SBS jest elastyczny to znaczy"pamięta" swój kształt i wytrzymuje bardzo znaczne odkształcenianawet do 1000%. Również papy wykonane z tego asfaltu posiadająpodobne cechy i nawet jeśli siły zewnętrzne są na tyle duże, iżspowodują rozerwanie osnowy to fakt ten nie oznacza jednocześnieprzerwania ciągłości hydroizolacyjnej papy, czego niestety niemożna powiedzieć o papach oksydowanych. Bardzo ważną cechą papmodyfikowanych jest ich bardzo wysoka odporność na czynnikizewnętrzne a w szczególności na promieniowanie UV. Praktyczniewyroby modyfikowane starzeją się w tempie, które do dziś niezostało precyzyjnie określone. Pierwsze papy modyfikowane SBSułożono na dachach ok. trzydzieści lat temu we Francji.Przeprowadzone badania tych pap wykazały, że ich stopień starzeniajest na tyle niewielki , że nie wpływa on na walory użytkowe pap ico więcej nie jest konieczne konserwowanie dachów wykonanych wtechnologii pap modyfikowanych. Te wszyskie zalety papmodyfikowanych niestety kosztują. Najprostsze papy modyfikowanekosztują około 11 zł/m2 , najdroższe ok. 22 zł/m2.

Fot.1 Dach wykonany w technologii papzgrzewalnych modyfikowanych SBS.

Fot: ICOPAL S.A.

Sama znajomość właściwości asfaltu oksydowanegoi modyfikowanego nie wystarczą aby prawidłowo dobrać odpowiedniąpapę. Musimy jeszcze naszą wiedzę wzbogacić o właściwości osnów woparciu o które produkowane są papy. Mamy tutaj sporomożliwości.
W ubiegłych dziesięcioleciach powszechnie stosowanymi osnowami byłyosnowy tekturowe. Gramatura najczęściej stosowanych osnówtekturowych wynosi 333 lub 400 g/m2. Tektura jest produktemorganicznym, składa się z celulozy w związku z tym podlega z czasembutwieniu i gniciu czyli degradacji biologicznej. Ponadto w wypadkuniedokładnego zaimpregnowania asfaltem chłonie wodę powodujączfałdowania papy. Rozciągliwość względna pap na osnowie tekturowejwynosi zalednie 2%. Jest to niestety bardzo niewiele. Jeślipodłoże, na które chcemy ułożyć naszą papę jest podłożemniestabilnym wymiarowo to owa niestabilność spowoduje pękanieosnowy i co za tym idzie całej papy. Co to znaczy, że podłoże jestniestabilne wymiarowo? Większość konstrukcji dachowych, w tymprzede wszystkim dachy o konstrukcji drewnianej i metalowejwykazuje pewne ruchy wywoływane przez wiejące wiatry, temperaturyzewnętrze (rozszerzalność liniowa) czy chociażby obciążenieśniegiem. Również dachy o konstrukcji monolitycznej mogą "pracować"Stropowe płyty kanałowe źle zamocowane i oparte na wieńcachżelbetowych mogą "klawiszować" wykazując spore przemieszczeniapionowe, ściany murowanych budynków posiadających niezbrojone zbytwąskie ławy fundamentowe mogą osiadać, powodując spękaniaprzenoszące się na hydroizolacje poziome ścian i ławfundamentowych. Te wszystkie niekorzystne zjawiska niestetydyskwalifikują papy na osnowach, których rozciągliwość względnajest niewielka. Po prostu zastosowanie tych pap w wyżejwymienionych przypadkach powoduje spękanie ich powierzchni wywołaneprzez przemieszczenia podłoża. Papy na osnowie tekturowej występująw zasadzie jedynie jako papy do klejenia lepikiem asfaltowym.
Innym rodzajem osnowy jest welon szklany o gramaturze najczęściej64 lub 100 g/m2. Welon szklany jest, jak sama nazwa wskazuje,wytworzony z włókien szklanych w związku z tym nie podlegadegradacji biologicznej ani nie jest nasiąkliwy. Niestety jest zkolei bardzo kruchy i jego rozciągliwość pozostaje na tym samympoziomie jak osnowy z tektury tzn ok. 2%. Nie zaleca się równieżstosowania pap na osnowie z welonu szklanego na dachach wwielowarstwowych pokryciach w ilościach większych niż jedna warstwaze względu na dużą kruchość osnowy. Wytrzymałość pap na osnowie zwelonu szklanego jest porównywalna do wytrzymałości na rozrywaniepap na tekturze. Papy na welonie szklanym wykonuje się zarówno wwersji klejonej lepikiem jak i w wersji zgrzewalnej.
Osnową spotykaną dość często jest tkanina szklana. Gramaturatkaniny szklanej to najczęściej 200 g/m2. Osnowa ta jest około 3krotnie bardziej wytrzymała na rozciąganie aniżeli osnowypoprzednio wymienione, niestety rozciągliwość względna dalejpozostaje na poziomie ok. 2%. Jej duża wytrzymałośc i stabilnośćwymiarowa predysponuje ją jako papę do mocowania mechanicznego ,często jest też spotykana w wersji zgrzewalnej.
Niezaprzeczalnie najbardziej zaawansowanymi osnowami a obecnie inajczęściej spotykanymi na rynku są włókniny poliestrowe. Mamy tudo czynienia z całą gamą gramatur: 120, 150, 180, 200, 250 g/m2 -te są najczęściej spotykane. W chwili obecnej na rynek wchodząwłókniny z włókien ciągnionych dodatkowo kalandrowane (walcowane).Oznacza to, że w odróżnieniu od włóknin poliestrowych"tradycyjnych", nowy typ włóknin przy tej samej gramaturze posiadao wiele lepsze właściwości mechaniczne, szczególnie w zakresiewytrzymałości na rozciąganie (do 1200N/5cm) oraz rozciągliwościwzględnej (do 60%). Nowy typ włóknin z włókien ciągnionych towłókniny nowej generacji. Papy wykonywane na tego typu włókninachposiadają grubszą warstwę asfaltu ponieważ sama włóknina jestznacznie cieńsza od używanych do tej pory zwykłych włókninpoliestrowych.
Włóknina poliestrowa ma bardzo istotną właściwość - jejrozciągliwość względna dochodzi do 60%, (najczęściej deklarowanaprzez producentów pap wynosi 40 %). Ta wartość już upoważniawykonawców pokryć papowych do stosowania tego materiału również nadachach niestabilnych wymiarowo (rejony szkód górniczych,konstrukcje metalowe i narażone na porywy wiatru itd.) Równieżwytrzymałość na rozrywanie jest bardzo wysoka i podobnie jak wprzypadku tkaniny szklanej ok. 2-3 krotnie wyższa niż w przypadkuwelonu szklanego czy trektury. Papy na osnowie z włókninypoliestrowej wykonuje się w wersji zgrzewalnej, mocowanejmechanicznie (wtedy włóknina poliestrowa wzmacniana jest siatką zwłókna szklanego), oraz jako samoprzylepne.
Są oczywiście jeszcze bardziej zaawansowane technologicznie osnowy(np. kompozyty poliestrowo - szklane) ale te stosuje się właściwiew papach specjalistycznych.

Fot 2. Dach płaski wykonany w technologii papmodyfikowanych SBS

Fot: ICOPAL S.A.

W tym momencie mamy w zasadzie wszystkieinformacje aby fachowo dobrać najbardziej odpowiednie materiałypapowe. Podczas wyboru, oprócz względów finansowych musimy siękierować względami praktycznymi :
1. Chcemy kupić papę na doraźne zabezpieczenie obiektów - wybieramypapy na osnowie tekturowej i z welonu szklanego klejone lepikami(pakamery, prowizoryczne magazyny, budynki tymczasowe, renowacjadachów wcześniej krytych tymi właśnie papami).
2. Chcemy zabezpieczyć stare obiekty i "zapomnieć" o dachu -wybieramy papy modyfikowane zgrzewalne lub mocowane mechanicznie zgwarancją 10 - 15 lat, których w przyszłości nie potrzebujemykonserwować.
3. Chcemy zabezpieczyć dach obiektu jednak nie zamierzamy angażowaćzbyt dużych pieniędzy a w przyszłości po upływie 8-10 lat liczymysię z koniecznościa konserwacji dachu - wybieramy papy zgrzewalneoksydowane.
4. Chcemy wykonać hydroizolację ław i ścian fundamentowych,posadzek na gruncie - wybieramy papy modyfikowane na włókniniepoliestrowej.
5. Chcemy wykonać nowy dach nad dużym pawilonem handlowym - licząsię dla nas szybki czas wykonania i niezawodność funkcjonowania wprzyszłości - wybieramy papy modyfikowane SBS do jednowarstwowychpokryć dachowych mocowane mechanicznie.

Oczywiście sposobów zastosowania pap w obiekciejest wiele. Kierując się wyżej podanymi zasadmi unikniemy jednakpodstawowych błędów.

Za każdym razem warto wszakże skonsultować naszezamiary dotyczące nabycia pap z przedstawicielami producentówwyrobów papowych. Duże i liczące się firmy tej branży posiadająpracowników - doradców technicznych, którzy służą pomocą. Dostępnesą również rozbudowane strony internetowe, na których możemy"zaprojektować" interesujące nas pokrycie dachowe.Tej pomocy możemyrównież oczekiwać od kierownika budowy czy wreszcie sprzedawcypapy.

Icopal