Tematy miesiąca

Ochrona tynków elewacyjnych

Wyprawy wierzchnie, popularnie zwane cienkowarstwowymi tynkami dekoracyjnymi, w zależności od użytego spoiwa, mają różną trwałość i podatność na zabrudzenia. Obecnie są stosowane jako wykończenie elewacji, głównie na systemach ociepleń, sporadycznie na murach jednowarstwowych, przy remontach obiektów zabytkowych lub jako dekoracyjne aplikacje we wnętrzach.

elewacje_2a_(1).jpg

Wzależności od użytego spoiwa - akryl, silikat, silikon -  materiały dostarczane są w formie mokrej wwiaderkach lub suchej w workach, do zarobienia z wodą na budowie. Tynkimineralne, oparte na wapnie i cemencie, stosowane są na elewacjach od lat.Jednak ze względu na ograniczoną paletę barw oraz zalecaną egalizację(jednokrotne malowanie farbą), dzisiaj używane sporadycznie, głównie naprywatnych inwestycjach. Duże obiekty, powstające w krótkich terminach,wykonywane są głównie z materiałów fabrycznie przygotowanych i dostarczanych wwiaderkach, wprost na plac budowy. Minimalizuje to mogące pojawić się podczasdodawania wody błędy w proporcjach i związane z tym różnice kolorystyczne.

Pierwszymi,gotowymi materiałami stosowanymi przy systemach ociepleń były tynki i farbyakrylowe. Praktycznie nieograniczona paleta barw, z możliwością uzyskaniaintensywnych nasyconych kolorów, a także dostarczanie w postaci gotowej masy wwiaderkach, przyczyniły się do dużej popularności. Jednak już po kilku lub kilkunastulatach, w zależności od lokalizacji obiektu w terenie, zaczęto obserwowaćniepokojące zjawiska. W środowisku wilgotnym, np. w pasie nadmorskim, przyzbiornikach wodnych oraz skupiskach zieleni, zaczęto obserwować wzmożoneporastanie glonami i grzybami, głównie północnych i zachodnich elewacji. Ma nato wpływ brak słońca. Wilgoć, jako środek transportu, przenosiła licznezarodniki.  Widać to wyraźnie nabudynkach, na których ten problem można spotkać głównie na ścianach narażonychna bezpośredni opad deszczu. Tynki akrylowe, w przeciwieństwie do zasadowychmateriałów mineralnych opartych o wapno, mają kwaśny odczyn, sprzyjającyniepokojącym zjawiskom. W związku z tym, producenci tych materiałów zaczęlidodawać różne środki zabezpieczające, głównie biocydy. Z czasem środki tezaczęto dołączać w różnych ilościach, również do innych wypraw fasadowych.Dodatkowo powierzchnie akrylowe, podobnie jak tworzywa sztuczne, elektryzująsię, np. podczas ruchu powietrza. Niewielkie ładunki elektrostatyczne powodujądodatkowo przyciąganie kurzu, brudu i jego ,,związanie” z elewacją.  Oczywiście zależy to głównie od lokalizacjiobiektu i zanieczyszczenia powietrza.

Faktten spowodował poszukiwanie innych, bardziej odpornych materiałów. Rozwójchemii materiałów budowlanych umożliwił powrót do tradycyjnych materiałówkrzemianowych, podanych w zmodyfikowanej formie gotowego produktu w wiaderku.Jeszcze kilkanaście lat temu był to materiał dwuskładnikowy. Mineralny,zasadowy charakter chroni materiał krzemianowy przed zjawiskami występującymina materiałach akrylowych. Jednak mimo modyfikacji (materiałjednokomponentowy), obróbka materiałów krzemianowych wymaga większej wprawyoraz stabilnych warunków pogodowych podczas aplikacji, głównie temperaturywyższej od 8 stopni i niewielkiej wilgotności powietrza. Materiały te, zewzględu na historyczny charakter, chętnie polecane są na obiekty zabytkowe.Uzyskane powłoki są matowe, w przeciwieństwie do nowych spoiw, mających lekkipołysk. Chemiczne przewiązanie z podłożem, zapewnia największą trwałość zewszystkich spoiw, również, gdy zabrudzimy podczas prac szkło okienne czyparapet, dlatego ważne jest odpowiednie zabezpieczenie tych elementów. Choćpojawiające się lokalnie przebarwienia i wykwity są spowodowane głównie nieodpowiedniąpogodą, wielu wykonawców nie podejmuje się prac,  obawiając się efektu końcowego. 

Poszukiwaniamateriałów o szerokiej gamie kolorystycznej, przy jednocześnie prostejaplikacji, doprowadziło do wprowadzenia materiałów opartych o spoiwasilikonowe. Pierwsze materiały, tynki i farby elewacyjne na spoiwie silikonowymnazywano wręcz ,,samo zmywalnymi” lub „samoczyszczącymi”. Efekt spływającejwody po elewacji ,,zbierającej” ze sobą zanieczyszczenia, wynika z uzyskaniawysoce hydrofobowej (niezwilżalnej) powierzchni. Każda mokra powierzchnia matendencje do ,,klejenia” - osadzania się zanieczyszczeń, z kolei hydrofobowanie jest zwilżalna. Można śmiało powiedzieć, że te materiały wywołały rewolucjema rynku materiałów elewacyjnych. Jednak jak to często bywa, czas częściowozweryfikował pierwotne oczekiwania. Elewacja jest czysta w miejscachbezpośrednio narażonych na opad deszczu (wody), w miejscach osłoniętych przedwodą, w zanieczyszczonej atmosferze widać zabrudzenia. Mimo to, jest to obecnienajbardziej popularny materiał do wykonywania ostatecznych warstw tynków lubfarb elewacyjnych. Ma na to wpływ bezproblemowa aplikacja w różnych warunkach pogodowych, czy przyczepnośćpraktycznie do większości materiałów budowlanych.

Producencichemii budowlanej cały czas  pracują nadnowymi rozwiązaniami, zapewniającymi najdłuższą trwałość i czystość elewacji,korzystając ze znanych sprawdzonych spoiw i modyfikując je w różny sposób.  Zachowanie materiału, w zależności od użytegospoiwa, spowodowało pojawienie się różnych hybryd, np. tynk mineralno-żywiczny,silikatowo-silikonowy, itp. Łączenie różnych spoiw powoduje powstanie nowychmodyfikowanych materiałów o polepszonych cechach i właściwościach. Jakwiększość nowości, właściwości i trwałość takich materiałów będzie możnasprawdzić dopiero po czasie.

FirmaBaumit poszła w trochę innym kierunku. Już kilka lat temu wprowadziła materiałna historycznej bazie krzemianowej o nazwie Baumit NanoporTop (tynk) i BaumitNanoporColor (farba). Najważniejsza w tej technologii jest uzyskana wielkośćcząsteczki materiału. Mniejsze cząstki, a co za tym idzie, mniejsze miejscamiedzy nimi, nie pozwalają na osadzenie się przeważnie większych cząstekzanieczyszczeń. Pod mikroskopem elektronowym powierzchnie materiału wyglądająjak wygładzone, dlatego zanieczyszczenia nie mogą się zatrzymać na dłużej.Wystarczy działanie czynników atmosferycznych, np. wiatru, czy deszczu, którepowodują ,,samooczyszczenie” elewacji. Zasadowy odczyn spoiwa krzemianowegojest naturalnym zabezpieczeniem dla rozwoju grzybów i alg. Podczas badań nadzachowaniem poszczególnych spoiw w czasie eksploatacji obiektów, stwierdzonoróżny stopień osadzania i utrzymywania się zanieczyszczeń. A to właśniezanieczyszczenia i wilgoć, wraz z przenoszonymi zarodnikami, są główną pożywkądla rozwoju grzybów i alg. Stosowanie różnych środków antygrzybicznych, wzależności od rodzaju jest czasowe - większość producentów zakłada aktywny czasdziałania środka 3-5 lat. W skrajnych przypadkach, takich jak bliska obecnośćzbiorników wodnych, obszarów leśnych, czy dużych zanieczyszczeń powietrza,zabiegi zabezpieczenia powinny być powtarzane.

Prowadzoneprace nad trwalszym zabezpieczeniem zaowocowały wprowadzeniem do ofertyzabezpieczenia opartego na zjawisku fotokatalizy. Katalizatorem reakcjizachodzącej pod wpływem światła jest aktywny dwutlenek tytanu (TiO2).Rozwiązanie oparte na reakcji fotokatalizy, zachodzi zawsze, gdy jestświatło, więc jest wielokrotnie trwalsze i pozwala na całkowitą rezygnacje zinnych środków zabezpieczających. Efekt fotokatalizy posiada od tego rokutynk  NanoporTop.

 

MaciejIwaniec

Baumit